Paraolimpijska lekkoatletyka (para-lekkoatletyka) to dyscyplina sportu, w której zawodnicy z różnymi rodzajami niepełnosprawności rywalizują na równych zasadach dzięki systemowi klasyfikacji sportowej. Klasy te pozwalają na sprawiedliwą rywalizację osób o zróżnicowanych możliwościach ruchowych, sensorycznych lub neurologicznych. System klasyfikacji określa, kto może rywalizować w danej konkurencji i z kim.
1️⃣ Podział klas w paralekkoatletyce
System klasyfikacji w paralekkoatletyce opiera się na literze T lub F, a następnie liczbie, która określa typ niepełnosprawności i jej stopień.
- T – Track (tory, biegi, sprinty, wyścigi na wózkach)
- F – Field (rzuty, skoki, konkurencje techniczne w miejscu)
Każda klasa jest przypisana do grupy niepełnosprawności i jej stopnia.
2️⃣ Klasy w zależności od rodzaju niepełnosprawności
A. Niepełnosprawność ruchowa (porażenia, amputacje, wrodzone wady kończyn)
1. Zawodnicy na wózkach (T51–T54 / F51–F58)
- T51 / F51 – osoby z pełnym porażeniem czterokończynowym, minimalny zakres ruchu rąk, używają wózka sportowego.
- T52 / F52 – porażenie czterokończynowe, lepszy zakres ruchu w ramionach, nadal rywalizacja na wózkach.
- T53 / F53 – osoby z ograniczoną funkcją tułowia, dobre użycie rąk, brak stabilności tułowia.
- T54 / F54 – osoby z prawie pełną funkcją tułowia i rąk, rywalizacja w wózkach, większa siła i kontrola.
- F55–F58 – stopniowo zwiększająca się funkcja tułowia i kończyn, osoby mogą startować w rzutach i skokach w pozycji siedzącej lub stojącej, w zależności od klasy.
2. Amputacje kończyn (T/F 61–64)
- T/F61 – podwójna amputacja nóg powyżej kolan, często używają protez sportowych.
- T/F62 – podwójna amputacja nóg poniżej kolan.
- T/F63 – pojedyncza amputacja nogi powyżej kolana.
- T/F64 – pojedyncza amputacja nogi poniżej kolana.
Te klasy pozwalają na rywalizację zarówno w biegach, skokach, jak i rzutach z użyciem protez sportowych.
B. Niepełnosprawność wzrokowa (T/F11–F13)
- T/F11 – całkowita ślepota lub minimalne światło, zawodnicy startują z przewodnikiem, obowiązkowe okulary ochronne.
- T/F12 – częściowa utrata wzroku, mogą korzystać z przewodnika lub nie, zależnie od stopnia utraty.
- T/F13 – najlżejsza forma niedowidzenia, zawodnicy startują bez przewodnika, mają ograniczoną percepcję wzrokową.
C. Niepełnosprawność neurologiczna / porażenia mózgowe (T/F31–T/F38)
- T/F31–34 – osoby z porażeniem mózgowym, startujące w pozycji siedzącej (na wózku lub specjalnym siedzisku).
- T31/T32 – silne ograniczenia ruchowe, minimalny zakres ruchu kończyn.
- T33/T34 – lepsza kontrola tułowia i rąk, starty w wyścigach na wózkach.
- T/F35–38 – osoby poruszające się w pozycji stojącej, różne stopnie spastyczności, asymetrii lub koordynacji.
- T35 – znaczna spastyczność nóg i tułowia, wolniejsze tempo biegu.
- T36 – zaburzenia koordynacji ruchowej (ataxia), lekkie ograniczenie w biegach i rzutach.
- T37 – jednostronne porażenie (hemiplegia), asymetria w ruchu.
- T38 – najłagodniejsza forma, minimalne zaburzenia koordynacji, start w pełnym zakresie konkurencji lekkoatletycznych.
D. Inne niepełnosprawności (T/F40–F41)
- Klasa T/F40 – osoby o niskim wzroście (karłowatość), konkurują w biegach, rzutach i skokach.
- Klasa T/F41 – wyższy, ale nadal ograniczony wzrost i proporcje ciała, umożliwia sprawiedliwą rywalizację w lekkoatletyce.
3️⃣ Zasady klasyfikacji
- Każdy zawodnik przechodzi test kwalifikacyjny u certyfikowanego klasyfikatora.
- Test obejmuje:
- Badanie medyczne – typ niepełnosprawności, zakres ruchu, siła mięśni.
- Test funkcjonalny – sprawdzenie zdolności ruchowych w konkurencjach lekkoatletycznych.
- Celem klasyfikacji jest zapewnienie równych szans rywalizacji i sprawiedliwości sportowej.
